Một dấu mốc mới đang được mở ra trong tiến trình hội nhập kinh tế của Việt Nam. Ngày 02/07/2026, Việt Nam và các nước thành viên Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (EFTA) ra Tuyên bố chung về việc kết thúc đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EFTA, sau 14 năm đàm phán. Với doanh nghiệp, điều đáng chú ý không chỉ là một FTA đã đi đến cột mốc quan trọng, mà còn là những khả năng mới về thương mại, đầu tư và hợp tác quốc tế đang được đặt nền móng.
Một dấu mốc sau 14 năm đàm phán
EFTA hiện gồm 4 quốc gia: Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein. Quá trình đàm phán FTA Việt Nam – EFTA đã trải qua 21 phiên chính thức; riêng giai đoạn đàm phán được khởi động lại từ tháng 9/2025 tại Geneva đã có thêm 5 phiên đàm phán. Phiên gần nhất diễn ra tại Iceland từ ngày 17-22/06/2026, trước khi hai bên chính thức ra Tuyên bố chung về kết thúc đàm phán vào ngày 02/07.
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, Việt Nam đánh giá kết quả này là một dấu mốc trong nỗ lực mở rộng mạng lưới FTA, đồng thời tiếp tục làm việc với các nước EFTA để sớm ký kết và triển khai hiệu quả các cam kết của Hiệp định. Điều này cũng đồng nghĩa: kết thúc đàm phán là một bước tiến quan trọng, nhưng chưa đồng nghĩa Hiệp định đã được ký kết hoặc có hiệu lực.
FTA Việt Nam – EFTA được xây dựng theo hướng toàn diện, bao gồm thương mại hàng hóa và dịch vụ, quy tắc xuất xứ, các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch, rào cản kỹ thuật, đầu tư, sở hữu trí tuệ, phòng vệ thương mại, mua sắm chính phủ, phát triển bền vững, doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng hợp tác và nâng cao năng lực.
Doanh nghiệp có thể nhìn thấy gì phía sau dấu mốc này?
Trước hết là khả năng mở rộng không gian thương mại.
Theo Báo Điện tử Chính phủ, thương mại giữa Việt Nam và EFTA đã tăng trưởng ổn định trong thập kỷ qua. Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt 4,8 tỷ EUR, trong đó Việt Nam xuất siêu 2,5 tỷ EUR. Các nhóm hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam gồm máy móc điện, giày dép, hàng may mặc và máy móc cơ khí.
Việc kết thúc đàm phán có thể tạo thêm nền tảng cho doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận các đối tác và thị trường thuộc EFTA, đồng thời mở rộng khả năng hợp tác trong các lĩnh vực như công nghệ, đầu tư, dịch vụ và phát triển bền vững. Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường thay vì phụ thuộc quá lớn vào một số đối tác truyền thống.
Nhưng cơ hội thị trường không đồng nghĩa với lợi thế tự động thuộc về doanh nghiệp.
Một FTA toàn diện cũng đặt doanh nghiệp trước những yêu cầu cao hơn về năng lực đáp ứng. Quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật, chất lượng sản phẩm, hồ sơ chứng từ, sở hữu trí tuệ, yêu cầu về phát triển bền vững hay năng lực thực hiện các giao dịch xuyên biên giới đều có thể trở thành những yếu tố doanh nghiệp cần chuẩn bị khi các cam kết được triển khai.
Nói cách khác, câu hỏi quan trọng không chỉ là “thị trường có mở cửa hay không?”, mà còn là “doanh nghiệp đã đủ sẵn sàng để bước vào thị trường đó chưa?”
Chuẩn bị từ trước khi cơ hội xuất hiện
Nếu FTA Việt Nam – EFTA tiến tới các bước ký kết và triển khai tiếp theo, doanh nghiệp nên bắt đầu từ việc rà soát năng lực hiện tại thay vì chờ đến khi Hiệp định có hiệu lực.
Với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đó có thể là việc đánh giá sản phẩm, nguồn nguyên liệu và hồ sơ theo yêu cầu về xuất xứ; rà soát tiêu chuẩn chất lượng và các yêu cầu kỹ thuật; đồng thời xác định những thị trường và nhóm đối tác EFTA phù hợp với năng lực hiện có.
Với doanh nghiệp có hoạt động quốc tế rộng hơn, sự chuẩn bị còn nằm ở con người và khả năng vận hành xuyên biên giới. Khi thương mại, đầu tư và hợp tác tăng lên, nhu cầu gặp gỡ đối tác, đưa chuyên gia sang làm việc, điều chuyển nhân sự hoặc tổ chức các hoạt động kinh doanh tại nhiều quốc gia cũng có thể gia tăng. Đây là khả năng cần được doanh nghiệp tính đến, thay vì xem như một nhu cầu phát sinh sau cùng.
Từ cơ hội thương mại đến năng lực vận hành
Kết thúc đàm phán FTA Việt Nam – EFTA vì thế không nên chỉ được nhìn như một thông tin về chính sách thương mại. Đây còn là tín hiệu để doanh nghiệp nhìn lại mức độ sẵn sàng của mình trước một môi trường kinh doanh ngày càng kết nối sâu hơn.
Một thị trường mới có thể mở ra cơ hội về doanh thu, đối tác và đầu tư. Nhưng để biến cơ hội đó thành kết quả thực tế, doanh nghiệp cần đồng thời chuẩn bị về sản phẩm, tiêu chuẩn, pháp lý, con người và khả năng vận hành quốc tế.
Trong quá trình hoạt động với đối tác, chuyên gia và nhân sự quốc tế, những vấn đề tưởng như ở phía sau hoạt động kinh doanh – từ giấy tờ, visa, giấy phép lao động đến việc di chuyển – cũng có thể trở thành một phần quan trọng của năng lực vận hành. Với kinh nghiệm đồng hành cùng doanh nghiệp trong các nhu cầu về visa, giấy phép lao động và vé máy bay, Nhị Gia hướng đến việc giúp doanh nghiệp chủ động hơn khi các hoạt động xuyên biên giới ngày càng trở thành một phần của quá trình mở rộng kinh doanh.
Theo dõi Nhị Gia để cập nhật thêm những thông tin đáng chú ý về thương mại, nhân sự và hoạt động doanh nghiệp quốc tế.
Lưu ý: Nội dung được xây dựng dựa trên thông tin công bố chính thức từ Bộ Ngoại giao Việt Nam và Báo Điện tử Chính phủ tính đến ngày 04/07/2026. Đây là giai đoạn kết thúc đàm phán, chưa phải ký kết hoặc thực thi chính thức. Các chi tiết cụ thể về thuế quan, lộ trình và điều kiện tiếp cận thị trường cần được cập nhật khi có công bố chính thức tiếp theo.
Nguồn tham khảo:
https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/hop-bao-thuong-ky-ngay-09-thang-7-nam-2026-60823-10.html
https://baochinhphu.vn/viet-nam-va-efta-ket-thuc-thanh-cong-dam-phan-hiep-dinh-thuong-mai-tu-do-102260704215905189.htm
