Luật số 118/2025/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến an ninh, trật tự. Luật chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, trong đó có nhiều nội dung đáng chú ý về quản lý cư trú, xuất nhập cảnh, hộ chiếu và khai thác dữ liệu quốc gia. Những thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến công dân Việt Nam mà còn liên quan trực tiếp đến người nước ngoài đang nhập cảnh, làm việc và cư trú tại Việt Nam, doanh nghiệp bảo lãnh người nước ngoài, cơ sở lưu trú và hộ gia đình.
Vậy quy định mới có những điểm gì đáng chú ý? Cá nhân và doanh nghiệp cần chuẩn bị như thế nào để thực hiện đúng quy định?
Tổng quan về Luật số 118/2025/QH15
Luật số 118/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số nội dung của 10 luật sau:
- Luật Cảnh vệ.
- Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam.
- Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam.
- Luật Cư trú.
- Luật Căn cước.
- Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở.
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ.
- Luật Đường bộ.
- Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ.
- Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Việc sửa đổi nhằm bảo đảm các quy định pháp luật phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời đáp ứng yêu cầu về phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số quốc gia.
Đối với lĩnh vực quản lý cư trú và xuất nhập cảnh, một trong những định hướng quan trọng là tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước, hạn chế yêu cầu người dân và doanh nghiệp nộp lại những giấy tờ đã có thông tin trong cơ sở dữ liệu.
Những thay đổi đáng chú ý trong quản lý cư trú
Khái niệm cư trú được điều chỉnh theo đơn vị hành chính cấp xã
Một trong những thay đổi đáng chú ý của Luật số 118/2025/QH15 là điều chỉnh khái niệm “cư trú” theo hướng gắn với đơn vị hành chính cấp xã.
Sự điều chỉnh này phù hợp với việc tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp và những thay đổi trong hệ thống đơn vị hành chính. Theo đó, việc xác định nơi cư trú và thực hiện thủ tục cư trú sẽ được áp dụng theo hệ thống đơn vị hành chính mới.
Khi đăng ký thường trú, tạm trú hoặc thực hiện những thủ tục liên quan, người dân nên kiểm tra lại tên đơn vị hành chính, địa chỉ cư trú và thông tin đã được cập nhật trên hệ thống dữ liệu dân cư.
Mở rộng trường hợp đăng ký thường trú tại chỗ ở không thuộc sở hữu của mình
Luật mới mở rộng một số trường hợp được đăng ký thường trú tại chỗ ở không thuộc quyền sở hữu của người đăng ký, trong đó chú trọng đến các nhóm đối tượng như:
- Trẻ em dưới 6 tuổi.
- Người cao tuổi.
- Người khuyết tật.
- Một số trường hợp đặc thù khác đáp ứng điều kiện theo quy định.
Tuy nhiên, việc mở rộng đối tượng không có nghĩa là người đăng ký được tự động đăng ký thường trú tại mọi chỗ ở. Hồ sơ vẫn cần đáp ứng các điều kiện pháp luật tương ứng, bao gồm yêu cầu về chỗ ở hợp pháp và sự đồng ý của chủ sở hữu hoặc chủ hộ trong trường hợp pháp luật quy định.
Tăng cường trách nhiệm thông báo lưu trú
Luật số 118/2025/QH15 tiếp tục siết chặt trách nhiệm thông báo lưu trú. Nội dung này đặc biệt quan trọng đối với:
- Khách sạn, nhà nghỉ và căn hộ dịch vụ.
- Doanh nghiệp bố trí chỗ ở cho lao động nước ngoài.
- Chủ nhà cho người nước ngoài thuê.
- Hộ gia đình có người đến lưu trú.
- Cá nhân trực tiếp quản lý cơ sở lưu trú.
Thông tin lưu trú cần được thông báo đầy đủ, chính xác và đúng thời hạn. Tùy từng trường hợp, trách nhiệm thông báo có thể thuộc về cơ sở lưu trú, người quản lý chỗ ở hoặc cá nhân có liên quan.
Việc không thông báo, thông báo chậm hoặc cung cấp thông tin không chính xác có thể ảnh hưởng đến quá trình xác nhận cư trú, gia hạn thị thực, cấp thẻ tạm trú và thực hiện các thủ tục hành chính khác.
Đẩy mạnh khai báo tạm vắng bằng phương thức điện tử
Quy định mới tăng cường sử dụng phương thức điện tử trong hoạt động khai báo tạm vắng. Đây là một phần của quá trình số hóa thủ tục quản lý cư trú, giúp người dân có thể thực hiện nghĩa vụ khai báo thuận tiện hơn.
Khi khai báo điện tử, người thực hiện cần:
- Nhập đầy đủ và chính xác thông tin cá nhân.
- Kiểm tra địa chỉ cư trú theo đơn vị hành chính mới.
- Lựa chọn đúng lý do và thời gian tạm vắng.
- Lưu lại thông tin hoặc xác nhận sau khi hoàn tất thủ tục.
Người dân vẫn cần chủ động kiểm tra yêu cầu áp dụng cho trường hợp cụ thể, thay vì mặc định mọi thủ tục cư trú đều đã được thực hiện hoàn toàn tự động.
Thay đổi về xuất nhập cảnh, cư trú của người nước ngoài
Khai thác trực tiếp dữ liệu từ cơ sở dữ liệu quốc gia
Đối với Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam, Luật số 118/2025/QH15 bổ sung quy định cho phép khai thác trực tiếp dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu có liên quan.
Theo định hướng này, cơ quan giải quyết thủ tục không yêu cầu cá nhân hoặc doanh nghiệp nộp lại giấy tờ nếu thông tin tương ứng đã có sẵn và có thể khai thác được từ hệ thống.
Quy định mới có thể mang lại một số lợi ích như:
- Giảm thành phần giấy tờ trong hồ sơ.
- Hạn chế việc kê khai lặp lại.
- Rút ngắn quá trình kiểm tra thông tin.
- Tăng tính thống nhất giữa các thủ tục.
- Hạn chế sai lệch dữ liệu về nhân thân và cư trú.
Tuy nhiên, việc giảm yêu cầu nộp lại giấy tờ còn phụ thuộc vào khả năng kết nối, khai thác dữ liệu và tình trạng thông tin của từng hồ sơ. Cá nhân, doanh nghiệp không nên tự ý loại bỏ tài liệu khi chưa kiểm tra yêu cầu cụ thể của cơ quan tiếp nhận.
Doanh nghiệp sử dụng người lao động nước ngoài cần lưu ý gì?
Doanh nghiệp bảo lãnh hoặc sử dụng lao động nước ngoài cần rà soát tính thống nhất giữa các loại giấy tờ và dữ liệu sau:
- Hộ chiếu.
- Thị thực.
- Thẻ tạm trú.
- Giấy phép lao động hoặc giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động.
- Địa chỉ cư trú, lưu trú.
- Thông tin đăng ký của doanh nghiệp bảo lãnh.
- Họ tên, ngày sinh, giới tính, quốc tịch và số hộ chiếu.
Khi người nước ngoài đổi hộ chiếu, chuyển nơi ở, thay đổi địa điểm làm việc hoặc thay đổi doanh nghiệp bảo lãnh, các bên cần kiểm tra nghĩa vụ cập nhật thông tin trong từng thủ tục có liên quan.
Việc dữ liệu được kết nối không làm mất đi trách nhiệm khai báo và cập nhật thông tin của doanh nghiệp, cơ sở lưu trú hoặc người nước ngoài.
Thay đổi về xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam
Làm rõ thời hạn của hộ chiếu phổ thông cấp theo thủ tục rút gọn
Luật số 118/2025/QH15 làm rõ quy định liên quan đến thời hạn của hộ chiếu phổ thông được cấp theo thủ tục rút gọn.
Thủ tục rút gọn thường được áp dụng trong những trường hợp đặc biệt được pháp luật quy định. Vì vậy, người được cấp hộ chiếu theo thủ tục này cần kiểm tra kỹ:
- Thời hạn sử dụng của hộ chiếu.
- Phạm vi và mục đích sử dụng.
- Thông tin nhân thân được in trên hộ chiếu.
- Điều kiện nhập cảnh của quốc gia dự kiến đến.
Không nên mặc định hộ chiếu cấp theo thủ tục rút gọn có thời hạn giống hộ chiếu phổ thông được cấp theo thủ tục thông thường.
Bổ sung trường hợp hủy giá trị sử dụng hộ chiếu
Luật mới bổ sung, làm rõ các trường hợp hủy giá trị sử dụng hộ chiếu, đáng chú ý gồm:
- Hộ chiếu cũ sau khi người dân được cấp hộ chiếu mới.
- Hộ chiếu có thông tin không chính xác.
- Hộ chiếu của người đang bị truy nã.
- Các trường hợp khác thuộc diện hủy giá trị sử dụng theo quy định.
Người dân nên kiểm tra kỹ thông tin ngay khi nhận hộ chiếu, đặc biệt là họ tên, ngày sinh, giới tính, nơi sinh và số giấy tờ. Nếu phát hiện sai sót, cần liên hệ cơ quan có thẩm quyền để được hướng dẫn xử lý, tránh ảnh hưởng đến lịch trình xuất cảnh hoặc hồ sơ xin thị thực.
Kết nối dữ liệu xuất nhập cảnh với dữ liệu dân cư
Luật số 118/2025/QH15 tăng cường kết nối và chia sẻ thông tin giữa cơ sở dữ liệu xuất nhập cảnh với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Việc kết nối này giúp cơ quan chức năng xác minh nhân thân chính xác hơn, giảm giấy tờ trong thủ tục hành chính và hạn chế tình trạng một cá nhân có thông tin không thống nhất giữa các hệ thống.
Dù vậy, người dân vẫn cần chủ động kiểm tra dữ liệu cá nhân. Nếu thông tin trên hộ chiếu, căn cước hoặc dữ liệu cư trú không thống nhất, việc giải quyết hồ sơ có thể cần thêm thời gian để xác minh, điều chỉnh.
Quy định mới ảnh hưởng như thế nào đến cá nhân và doanh nghiệp?
| Đối tượng | Nội dung cần quan tâm | Việc nên thực hiện |
| Công dân Việt Nam | Hộ chiếu và dữ liệu xuất nhập cảnh | Kiểm tra thông tin ngay khi được cấp hộ chiếu |
| Người nước ngoài | Thông tin nhập cảnh, lưu trú và cư trú | Bảo đảm dữ liệu trên các giấy tờ thống nhất |
| Doanh nghiệp bảo lãnh | Hồ sơ của người lao động nước ngoài | Rà soát hộ chiếu, thị thực, giấy phép lao động và nơi cư trú |
| Cơ sở lưu trú | Trách nhiệm thông báo lưu trú | Khai báo đầy đủ, chính xác và đúng thời hạn |
| Chủ nhà cho thuê | Thông tin của người nước ngoài thuê nhà | Phối hợp thực hiện thông báo lưu trú |
| Hộ gia đình | Đăng ký thường trú, tạm trú và tạm vắng | Kiểm tra quy định và địa chỉ hành chính mới |
Cần chuẩn bị gì khi làm thủ tục cư trú, xuất nhập cảnh?
Để hạn chế sai sót sau khi Luật số 118/2025/QH15 có hiệu lực, cá nhân và doanh nghiệp nên chủ động thực hiện các công việc sau:
Kiểm tra tính thống nhất của thông tin
Họ tên, ngày sinh, giới tính, quốc tịch và số hộ chiếu phải thống nhất trên toàn bộ hồ sơ. Đối với người nước ngoài, cần đặc biệt lưu ý thứ tự họ tên khi chuyển từ hộ chiếu sang giấy phép lao động, thị thực và thẻ tạm trú.
Kiểm tra thời hạn giấy tờ
Hộ chiếu, thị thực, thẻ tạm trú và giấy phép lao động có mối liên hệ trực tiếp về thời hạn. Việc một giấy tờ sắp hết hạn có thể ảnh hưởng đến khả năng xin cấp hoặc gia hạn giấy tờ khác.
Thông báo lưu trú đúng quy định
Người nước ngoài chuyển đến nơi ở mới cần phối hợp với chủ nhà, khách sạn, căn hộ hoặc cơ sở lưu trú để hoàn thành việc thông báo. Doanh nghiệp cũng nên kiểm tra tình trạng lưu trú của người lao động trước khi thực hiện thủ tục xuất nhập cảnh hoặc cư trú.
Không tự ý bỏ giấy tờ khỏi hồ sơ
Mặc dù luật định hướng không yêu cầu nộp lại thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu, người thực hiện thủ tục vẫn cần căn cứ vào thành phần hồ sơ và hướng dẫn tại thời điểm nộp.
Câu hỏi thường gặp
Luật số 118/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày nào?
Luật số 118/2025/QH15 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026.
Người nước ngoài có còn phải thông báo lưu trú không?
Có. Việc tăng cường kết nối dữ liệu không đồng nghĩa với việc bãi bỏ nghĩa vụ thông báo lưu trú. Thông tin vẫn phải được khai báo đầy đủ, chính xác và đúng thời hạn.
Có phải từ ngày 01/07/2026 không cần nộp giấy tờ khi làm thủ tục xuất nhập cảnh?
Không nên hiểu theo hướng này. Cơ quan chức năng có thể khai thác những thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu. Đối với dữ liệu chưa có, chưa đầy đủ hoặc chưa thể khai thác, người làm thủ tục vẫn có thể phải cung cấp tài liệu theo yêu cầu.
Doanh nghiệp cần làm gì khi người lao động nước ngoài đổi hộ chiếu?
Doanh nghiệp cần rà soát lại thị thực, thẻ tạm trú, giấy phép lao động, thông tin lưu trú và những hồ sơ liên quan. Tùy từng trường hợp, doanh nghiệp có thể phải thực hiện thủ tục cấp mới, điều chỉnh hoặc cập nhật thông tin.
Hộ chiếu có sai thông tin có bị hủy giá trị sử dụng không?
Luật mới bổ sung quy định về hủy giá trị sử dụng đối với hộ chiếu có sai thông tin. Người dân nên kiểm tra hộ chiếu ngay khi nhận và yêu cầu xử lý nếu phát hiện sai sót.
Nhị Gia hỗ trợ thủ tục cư trú và xuất nhập cảnh
Các thay đổi của Luật số 118/2025/QH15 hướng đến giảm giấy tờ, tăng cường kết nối dữ liệu và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn đòi hỏi thông tin phải chính xác, đồng bộ và đáp ứng điều kiện của từng thủ tục.
Nhị Gia hỗ trợ cá nhân và doanh nghiệp trong các công việc:
- Tư vấn thị thực Việt Nam cho người nước ngoài.
- Hỗ trợ cấp mới, gia hạn hoặc xử lý hồ sơ thị thực.
- Tư vấn cấp thẻ tạm trú.
- Rà soát hồ sơ của người lao động nước ngoài.
- Hướng dẫn xử lý khi thay đổi hộ chiếu hoặc thông tin cá nhân.
- Tư vấn thủ tục cư trú, lưu trú và xuất nhập cảnh.
- Hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ bảo lãnh người nước ngoài.
Liên hệ Nhị Gia để được kiểm tra hồ sơ và tư vấn phương án phù hợp với từng trường hợp cụ thể.
Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo. Quy trình và thành phần hồ sơ thực tế cần được đối chiếu với văn bản hướng dẫn và yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền tại thời điểm thực hiện.
Nguồn tham khảo:
- https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/luat-so-118-2025-qh15-sua-doi-bo-sung-mot-so-dieu-cua-10-luat-co-lien-quan-den-an-ninh-trat-tu-119251229111316641.htm
